logotype

Repertuar

Poprzedni miesiąc Poprzedni dzień Następny dzień Następny miesiąc
Rok Miesiąc Do miesiąca

Wystawa Elżbiety Czaplińskiej-Kani - Moniuszko abstrakcyjnie


Piątek, 07/06/2019, 17:30
Foyer Rozeta
 

Bilety w cenie  

 WYSTAWY

Wernisaż
07.06, godz. 17.30, Foyer Rozeta

Wstęp wolny

Wystawa dostępna w terminie 07.06-26.06. Możliwość oglądania ekspozycji tylko podczas trwania koncertów.

 

Moniuszko abstrakcyjnie – jest niezwykle oryginalną i udaną próbą przełożenia dzieł muzycznych na obraz, na kolor i kształt, który wynika z inspiracji dwojakiego rodzaju:
I. Z jednej strony - kompozytor jako twórca muzyki, będącej odzwierciedleniem całokształtu jego osobowości, wrażliwości, talentu na tle sytuacji społeczno-politycznej w Polsce w XIX wieku
II. Z drugiej - autorka obrazów – artysta malarz, która sięgając do twórczości Moniuszki i czerpiąc z bogactwa form muzycznych z jego dorobku, przekłada język muzyki na dzieła plastyczne, stanowiące emocjonalne odbicie przeżyć, wrażeń i doznań doświadczanych w obcowaniu z muzyką twórcy opery narodowej
Mamy więc poniekąd do czynienia z dwiema płaszczyznami odbioru, i dla głębszego zrozumienia obu należy mocno podkreślić kontekst społeczno-polityczno-kulturowy charakterystyczny dla czasów, w których żył i tworzył Stanisław Moniuszko. Jest to okres powstań narodowych – listopadowe – rok 1830, krakowskie – w roku 1846, styczniowe – w 1863. Polska jest pod rządami zaborców, szaleje cenzura, warunki nie sprzyjają twórczości, społeczeństwo łaknie duchowej strawy, pokrzepienia i nadziei dla pogrążonych w smutku serc. Te otrzymuje dzięki twórczości wielkich poetów, kompozytorów i pisarzy: Sienkiewicza, Chopina, Mickiewicza, Słowackiego. Na te potrzeby odpowiada również Moniuszko – wybitny twórca oper, pieśni, uwertur, kantat, ale także pedagog, dyrygent oper, orkiestr symfonicznych i chórów.
W tym miejscu warto oddać głos samemu Moniuszce, który wypowiedział następujące słowa: „Ja nic nowego nie tworzę; wędruję po polskich ziemiach, jestem natchniony duchem polskich pieśni ludowych i z nich mimo woli przelewam natchnienie do wszystkich moich dzieł.”
Natchnieniem dla twórczyni obrazów jest więc polskość, słowiańskość, góralskość wyrażona poprzez formę malarską i kolor. Należy podkreślić te właśnie elementy, bowiem dzieła malarskie nawiązujące do kompozycji Moniuszki odziałują na odbiorcę poprzez swoją dynamikę i wielobarwność:
Kolor jest wyrazem emocji, nastroju, ma znaczenie symboliczne, oznacza także przynależność do określonej grupy społecznej – tu zwracam P. uwagę na obraz inspirowany operą Paria, której libretto oparte jest na tragicznych losach hinduskiej kapłanki, niedoszłej małżonki Idamora, przynależnego, jak się później okazuje, do kasty pariasów.
Dynamikę wyrażoną poprzez ruch i barwę odnajdziemy w „Strasznym Dworze”. Dzieło owo przetworzone na formę plastyczną akcentuje właśnie te aspekty. Polskość i szlacheckość odbieramy szczególnie w wieńczącym operę mazurze, w którym wirują i powiewają kolorowe kontusze tancerzy z charakterystycznymi rozcięciami na rękawach.
Druga z najwybitniejszych oper Moniuszki – „Halka” przedstawia dramatyczne losy uwiedzionej przez panicza młodej góralki, która zdradzona przez ukochanego rzuca się w nurt rzeki. Opera powstała w odpowiedzi na tragiczne żniwo powstania krakowskiego, a jej malarski wyraz znajdziemy w obrazie, w którym dobór barw, ich połączenie i wielopoziomowość formy trafnie odzwierciedlają pogmatwane losy bohaterki opery, jak również polskiego narodu.
Subtelna „Bajka” to z kolei historia utkana ze szronu wspomnień i gwiezdnych nut. Śnieżna zamieć na tle błękitno-różowego nieba wspaniale współgra z muzyką, w której Moniuszko tka nastrojową narrację o spacerach w zimowym krajobrazie. Żywo zaś toczy się opowieść o dziewczynie, która po wyjeździe narzeczonego szybko znajduje pocieszenie w ramionach innego adoratora. Kołowrotek, na którym snuje się przędza turkocze w rytm opowiadanej historii. Splatające się nitki tworzą barwną materię, a delikatny wzór psuje zerwana nić, symbolizująca niestałą w uczuciach prząśniczkę.
I wreszcie mamy inspiracje Moniuszki dziełami wieszczów. „Dziady” część II odnoszą się do rytuałów zadusznych, a obcowanie z duszami zmarłych daje żyjącym duchową strawę i pocieszenie. Kantata „Widma” jest wyrazem fascynacji kompozytora twórczością Adama Mickiewicza. Kolorystyka „Widm” przenosi odbiorcę w tajemniczy świat ludowych obrzędów obcowania ze zmarłymi. W szczególny nastrój towarzyszący temu rytuałowi wchodzimy poprzez niepokojące kształty, które niczym mickiewiczowskie zjawy przemykają wśród postrzępionych, coraz intensywniejszych odcieni granatu, by wreszcie zniknąć w ogarniającej wszystko czerni.

Opracowała dr n. hum. Joanna Kliszcz

 

Elżbieta Czaplińska-Kania
Absolwentka Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika, Wydziału Sztuk Pięknych. Pedagog, animatorka kultury, kuratorka wystaw, artysta malarz . Za organizację projektów plastycznych o zasiegu krajowym i międzynarodowym, otrzymała nagrody Prezydenta Miasta Gdyni i Prezydenta Miasta Sopotu.
O twórczości
Poszukuję środków wyrazu, które stawiają pomost między światem wrażeń, przeżyć i myśli, a formą plastyczną. Dźwiek przełożony na obraz to szyfr odbioru poszczególnych utworów, zapisu emocji, zmaterializowany w abstrakcyjnych impresjach malarskich.Te podróże w głąb doznań przy słuchaniu muzyki, przekształciły się w cykle obrazów m.in. poświęconych dziełom Fryderyka Chopina.

Ważniejsze wystawy:
2017 - Drzewa póki jeszcze stoją, Galeria Ratusza Staromiejskiego, Gdańsk
2017 - Plac zabaw, Filharmonia Bałtycka im. F. Chopina, Gdańsk
2018 - Plac zabaw, Galeria pod Aniołem, Grodzisk Mazowiecki
2018 - Chopin nad wodami Motławy, Filharmonia Bałtycka im. F. Chopina, Gdańsk
2018 - Przychodzimy... Odchodzimy.., Galeria Ratusza Staromiejskiego, Gdańsk

 

 
 
 
 

Wróć